गुडन्युज/सम्बाददाता
नेपालगन्ज । नेपालगन्जमा आयोजना गरिएको स्ट्रीट फुड एण्ड बेभरेज फेस्टिभल–२०८३ को मूल उद्देश्य स्पष्ट थियो । स्थानीय उत्पादनको प्रवर्द्धन, स्ट्रीट फुड संस्कृतिको विस्तार, साना उद्यमीलाई प्लेटफर्म र शहरलाई पर्यटन हबका रूपमा स्थापित गर्ने । यी लक्ष्यहरू सुन्दा कार्यक्रमप्रति आशा जाग्नु स्वाभाविक थियो । स्थानीय स्वाद, मौलिक परिकार र उद्यमशीलताको संगम बन्ने अपेक्षा गरिएको थियो।
तर कार्यक्रमको क्रममा प्रस्तुत गरिएको केही मनोरञ्जनात्मक गतिविधिहरूले भने मूल उद्देश्यसँग मेल खान्छ कि खान्दैन भन्ने प्रश्न उठाएको छ।
महोत्सव स्थलमा देखिएका केही नृत्य प्रस्तुतिहरूलाई लिएर सर्वसाधारणबीच असन्तुष्टि र बहस दुबै देखिएको छ। कतिपय दर्शकले ती प्रस्तुति “मनोरञ्जनको नाममा असहज” भएको टिप्पणी गरेका छन्। विशेषगरी परिवारसहित आएका दर्शकहरूका लागि त्यस्ता प्रस्तुति अस्वाभाविक र असान्दर्भिक लागेको प्रतिक्रिया सार्वजनिक भएको छ।
प्रश्न सीधा छ, स्ट्रीट फुड र बेभरेज फेस्टिभलको मञ्चमा यस्ता प्रस्तुति आवश्यक थिए कि थिएनन् ? स्ट्रीट फुड भनेको केवल खाना होइन; यो संस्कृति हो, पहिचान हो, समुदायसँग जोडिएको जीवनशैली हो । त्यसैले यस्ता कार्यक्रमहरूमा प्रस्तुत गरिने प्रत्येक गतिविधि त्यसैको विस्तार र सम्मान हुने अपेक्षा गरिन्छ । तर जब प्रस्तुतिहरूले त्यो मूल भावनालाई ओझेलमा पार्न थाल्छन्, तब कार्यक्रमको दिशा नै प्रश्नको घेरामा पर्छ।
कतिपयले यसलाई युवालाई आकर्षित गर्ने प्रयासका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। “भीड तान्नका लागि यस्ता प्रस्तुति राखिएको हुन सक्छ” भन्ने तर्क पनि सुनिन्छ। तर प्रश्न उठ्छ, भीड तान्नका लागि जस्तोसुकै माध्यम अपनाउनु उचित हुन्छ ? यदि कार्यक्रमको उद्देश्य स्थानीय परिकार र व्यवसायलाई प्रवर्द्धन गर्ने हो भने, त्यसको केन्द्रबिन्दु त्यही हुनुपर्छ। मनोरञ्जन त्यसको सहायक पक्ष हुन सक्छ, तर मूल उद्देश्यलाई ओझेलमा पार्ने गरी होइन।
अर्को महत्वपूर्ण पक्ष, परिवारमैत्री वातावरण। स्ट्रीट फुड महोत्सव सामान्यतया सबै उमेर समूहका लागि खुला र सहज हुने कार्यक्रम हो। बालबालिका, अभिभावक, वृद्ध सबै सहभागी हुने ठाउँमा प्रस्तुत गरिने सामग्रीले सबैलाई समेट्ने खालको हुनुपर्छ।
तर जब केही प्रस्तुति विवादित बन्छन्, त्यस्ता कार्यक्रमप्रति विश्वास कमजोर हुन सक्छ। यसले आयोजकको प्राथमिकतामाथि पनि प्रश्न उठाउँछ। के उनीहरूले स्वाद र संस्कृतिभन्दा बाह्य आकर्षणलाई बढी प्राथमिकता दिए ?
के कार्यक्रमको मूल सन्देश कमजोर बनाउने जोखिम उनीहरूले अनुमान गर्न सकेनन् ?
नेपालगञ्जजस्तो सांस्कृतिक रूपमा संवेदनशील र विविधतायुक्त शहरमा यस्ता प्रश्नहरू अझ गम्भीर बन्छन्। यहाँको समाजले आधुनिकता स्वीकारे पनि मर्यादा र सन्तुलनको अपेक्षा राख्छ।
यस सन्दर्भमा अर्को चिन्ताको विषय उठ्छ, के यस्ता प्रस्तुति राख्दा स्थानीय परिकार, साना व्यवसायी र उद्यमीहरू ओझेलमा परे ? जब मञ्चको ध्यान नृत्य वा अन्य विवादित गतिविधितिर जान्छ, तब स्टलमा बसेका व्यवसायीहरूको मेहनत छायाँमा पर्न सक्छ। उनीहरूको उद्देश्य—आफ्नो उत्पादन चिनाउने, कमजोर हुन सक्छ।
यसले दीर्घकालीन रूपमा यस्ता कार्यक्रमप्रतिको विश्वसनीयता घटाउने जोखिम पनि बढाउँछ। तर यसलाई केवल आलोचनामा सीमित गर्नु पर्याप्त हुँदैन। यो एउटा सुधारको अवसर पनि हो। आयोजकहरूले भविष्यमा यस्ता कार्यक्रमहरू आयोजना गर्दा मनोरञ्जन र उद्देश्यबीच सन्तुलन कायम गर्नुपर्ने आवश्यकता स्पष्ट देखिएको छ। मनोरञ्जन आवश्यक छ, तर सान्दर्भिक, सुसंस्कृत र उद्देश्यसँग मेल खाने हुनुपर्छ।
स्थानीय संस्कृति झल्काउने प्रस्तुति, लोकसंगीत, सांस्कृतिक नृत्य, यी सबैले कार्यक्रमलाई अझ अर्थपूर्ण बनाउन सक्छन्।
यसरी यो महोत्सवले एउटा महत्वपूर्ण सन्देश दिएको छ,
कार्यक्रमको सफलता केवल भीडमा होइन, त्यसले बोकेको सन्देशमा निर्भर हुन्छ।
यदि लक्ष्य स्वाद र संस्कृतिको प्रवर्द्धन हो भने, प्रस्तुति पनि त्यही दिशामा हुनुपर्छ। नत्र, प्रश्न उठिरहनेछन्, “यो महोत्सव खाना र संस्कृतिका लागि हो, कि केवल आकर्षणका लागि ?”
